आज बिहिबार साँझ छठी माताका भक्तजन ( ब्रतालु)हरुले अस्ताउँदो सूर्यको विशेष महत्वसाथ पूजाआजा गरेका छन् । झापाको दमक, गौरादह, गौरीगञ्ज, कन्काई, शिवगञ्ज लगायतका क्षेत्रका हजारौं भक्तजनहरुले आआफ्नो पायक पर्ने खोला नदीका किनारमा दुई दिन अघिदेखि पूजास्थल श्रृगांर गरेर पूजाको तयारी गरेका थिए ।
दमकबाट हजारौंको संख्यामा सर्वसाधारणहरु छठ पुजाको लागि रतुवा खोलाको किनारमा बसेका छन् । साँझ अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ दिएर भक्तजनहरु रातभर खोला किनारमा छठी माताका स्तुति, भजन, कथा आदि सुन्दै सुनाउँदै रातभर जाग्राम बस्ने गरेका छन् । उनीहरुले भोली शुक्रबार बिहान उदाउँदो सूर्यको पूजाआजा गरी जल चढाएपछि औपचारिक रुपमा यस बर्षको छठ पर्व समापन हुनेछ ।
कार्तिक शुक्ल चतुर्थीदेखि सप्तमीसम्म मनाइने सूर्यदेवको आराधना, उपासना र पूजाको यो पर्व यसबर्ष गत मङ्गलबारदेखि सुरु भएको हो ।
ऐतिहासिक पौराणिक ग्रन्थ महाभारतमा उल्लेख भएअनुसार द्रोपदीसहित पाँच पाण्डव अज्ञातवासमा रहँदा उक्त गुप्तवास सफलहोस् भनी सूर्यदेवलाई आराधना गरिएको थियो। त्यस समयमा पाण्डव विराट राजाको दरबारमा बास बसेको उल्लेख छ । लोक कथनबमोजिम सोही समयदेखि छठ मनाउने परम्पराको थालनी भएको हो ।
सूर्य पुराणअनुसार सर्वप्रथम अत्रिमुनिकी पत्नी अनुसूयाले छठ व्रत गरेकी थिइन्। । फलस्वरूप उनले अटल सौभाग्य र पतिप्रेम प्राप्त गरिन्।् । त्यही बेलादेखि ‘छठ पर्व’ मनाउने परम्पराको सुरुआत भएको हो ।
संसारका सम्पूर्ण भौतिक विकास सूर्यमाथि नै आधारित छन्।् । सूर्यको शक्तिविना रुख, बिरुवा, वनस्पति, प्राणी, जीवजन्तु कसैको पनि अस्तित्व रहन सक्दैन। सूर्यकिरणको चिकित्सामाथि कैयौं चिकित्सकले ग्रन्थ लेखेको पाइन्छ । सूर्यको किरणवाट कैयौँ असाध्य तथा अक्षय रोगको आश्चर्यजनक उपचारसमेत खोजिएको जानकारहरू बताउँछन्।
साम्व पुराणमा आफ्नै पिता श्रीकृष्ण तथा महर्षि दुर्वासाको सरापद्वारा कुष्ठरोगबाट पीडित साम्व सूर्यको आराधनाको फलस्वरूप रोग मुक्त हुन गएको भन्ने चर्चा छ। छठ पर्वमा व्रत गरे दुःख र दरिद्रताबाट मुक्ति पाइन्छ भन्ने जनविश्वास छ। यसमा झुप्पा–झुप्पा फल चढाउँदा सूर्य देवता प्रसन्न भई व्रतालुका कुटुम्बसहित सबै सन्तानको भलो हुन्छ भन्ने मान्यता पाइन्छ ।
यस पर्वमा जो व्रत बस्न सक्दैन उसले अर्काे व्रत गर्नेबाट कामना पूरा गराउने गर्छन्। आर्थिक अभाव भएका मानिस भिक्षा मागेरै भए पनि यो पर्व मनाउने गरेको पाइन्छ ।
