दमक । आज श्रावण शुक्ल पञ्चमी अर्थात् नागपञ्चमी पर्व देशभर परम्परागत रूपमा मनाइँदैछ। नागपञ्चमीसँगै नेपाली हिन्दू धर्मावलम्बीका महत्वपूर्ण चाडपर्वको क्रमसमेत सुरु भएको छ।
प्रत्येक वर्ष श्रावण शुक्ल पञ्चमीका दिन मनाइने नागपञ्चमीमा नागको पूजा–आराधना गरी घरको मूलढोकामाथि नागको तस्वीर टाँस्ने धार्मिक परम्परा रहेको छ। नागको पूजा गरेमा नाग, सर्प तथा बिच्छीजस्ता जीवबाट हुने भयबाट जोगिनुका साथै घरपरिवारमा सुख, शान्ति र समृद्धि प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ।
नागपञ्चमीका दिन बिहान स्नान गरी दियो, कलश तथा गणेशको पूजा गरेपछि नागको तस्वीरमा दूध, अक्षता, फूल, दूबो तथा प्रसाद चढाएर पूजा गर्ने चलन छ। कतिपय स्थानमा नागपोखरी, नागस्थान तथा शिवालयमा पुगेर विशेष पूजा तथा दर्शन गर्ने गरिन्छ। काठमाडौंको नक्सालस्थित नागपोखरीलगायत विभिन्न नागस्थलमा आज भक्तजनको भीड लागेको छ।
धर्मशास्त्रीय मान्यताअनुसार नागलाई जल, वर्षा र प्रकृतिसँग जोडेर हेर्ने गरिन्छ। नागपञ्चमीको दिन नाग तथा सर्पको संरक्षण गर्नुपर्ने सन्देशसमेत यस पर्वले दिने गरेको छ। परम्परागत रूपमा यस दिन जमिन खन्ने तथा नागलगायत घिस्रने जीवलाई हानि पुर्याउने काम नगर्ने मान्यता छ।
नागपञ्चमीपछि यस वर्षका अन्य महत्वपूर्ण पर्वहरू पनि क्रमशः आउँदैछन्। भदौ १२ गते जनै पूर्णिमा तथा रक्षा बन्धन, भदौ १३ गते गाईजात्रा र भदौ १९ गते श्रीकृष्ण जन्माष्टमी मनाइने पात्रोमा उल्लेख छ।
त्यसपछि नेपाली हिन्दू समाजमा तीज, ऋषिपञ्चमी, इन्द्रजात्रा हुँदै दशैं–तिहारसम्मका प्रमुख पर्वहरू आउने भएकाले नागपञ्चमीलाई नेपाली चाडपर्वको व्यस्त र महत्वपूर्ण मौसम सुरु हुने समयका रूपमा पनि लिइन्छ।
नागपञ्चमीले धार्मिक आस्था र परम्परालाई निरन्तरता दिनुका साथै प्रकृति, जीवजन्तु र वातावरणप्रति सम्मान गर्ने संस्कारलाई समेत स्मरण गराउने गर्दछ। पर्वका अवसरमा देशभरका नागस्थान तथा शिवालयमा भक्तजनले पूजा, आराधना र दर्शन गरिरहेका छन्।
